دانشنامه‌ی ستاره‌ها
آسمان شب به زبان فارسی: از سیاره‌ها و برج‌هایی که در تقویم و آسترولوژی با آن‌ها زندگی می‌کنیم تا ستاره‌ها و صورت‌های فلکی‌ای که نیاکان ما با نام‌هایی مثل شباهنگ، پروین و هفت‌اورنگ می‌شناختند.
سیاره‌ها
خورشید، ماه و سیاره‌های منظومه‌ی شمسی؛ اندازه، فاصله و نکته‌های خواندنی هر کدام.
- خورشید Sunستاره‌ی مرکز منظومه‌ی شمسی؛ گوی عظیمی از گاز داغ که نور و گرمای زمین را تأمین می‌کند.
- ماه Moonتنها قمر طبیعی زمین و نزدیک‌ترین جرم آسمانی به ما؛ تنها جایی بیرون از زمین که انسان رویش قدم گذاشته است.
- عطارد Mercuryکوچک‌ترین سیاره‌ی منظومه‌ی شمسی و نزدیک‌ترین سیاره به خورشید.
- زهره Venusدرخشان‌ترین سیاره‌ی آسمان شب و داغ‌ترین سیاره‌ی منظومه‌ی شمسی.
- زمین Earthسومین سیاره از خورشید و تنها جایی که تا امروز حیات در آن شناخته شده است.
- مریخ Marsسیاره‌ی سرخ؛ چهارمین سیاره از خورشید و پرکاوش‌ترین سیاره پس از زمین.
- مشتری Jupiterبزرگ‌ترین سیاره‌ی منظومه‌ی شمسی؛ غول گازی‌ای که از همه‌ی سیاره‌های دیگر روی هم سنگین‌تر است.
- زحل Saturnسیاره‌ی حلقه‌دار؛ دومین سیاره‌ی بزرگ منظومه‌ی شمسی با پرنمایش‌ترین حلقه‌ها.
- اورانوس Uranusغول یخی کج؛ سیاره‌ای که تقریباً به پهلو به دور خورشید می‌چرخد.
- نپتون Neptuneدورترین سیاره‌ی منظومه‌ی شمسی؛ غول یخی آبی با تندترین بادهای منظومه.
- پلوتو Plutoسیاره‌ی کوتوله در کمربند کوییپر که تا سال ۲۰۰۶ نهمین سیاره‌ی منظومه‌ی شمسی شمرده می‌شد.
برج‌های دوازده‌گانه
دوازده برج، هر کدام هم‌نام یک ماه شمسی؛ خوانش آسترولوژی و صورت فلکی واقعی پشت هر برج.
- برج حمل Ariesبرج حمل (قوچ) برج متولدین فروردین است؛ عنصرش آتش و سیاره‌ی حاکمش مریخ.
- برج ثور Taurusبرج ثور (گاو) برج متولدین اردیبهشت است؛ عنصرش خاک و سیاره‌ی حاکمش زهره.
- برج جوزا Geminiبرج جوزا (دوپیکر) برج متولدین خرداد است؛ عنصرش باد و سیاره‌ی حاکمش عطارد.
- برج سرطان Cancerبرج سرطان (خرچنگ) برج متولدین تیر است؛ عنصرش آب و سیاره‌ی حاکمش ماه.
- برج اسد Leoبرج اسد (شیر) برج متولدین مرداد است؛ عنصرش آتش و سیاره‌ی حاکمش خورشید.
- برج سنبله Virgoبرج سنبله (خوشه) برج متولدین شهریور است؛ عنصرش خاک و سیاره‌ی حاکمش عطارد.
- برج میزان Libraبرج میزان (ترازو) برج متولدین مهر است؛ عنصرش باد و سیاره‌ی حاکمش زهره.
- برج عقرب Scorpioبرج عقرب (کژدم) برج متولدین آبان است؛ عنصرش آب و سیاره‌ی حاکمش مریخ.
- برج قوس Sagittariusبرج قوس (کمان) برج متولدین آذر است؛ عنصرش آتش و سیاره‌ی حاکمش مشتری.
- برج جدی Capricornبرج جدی (بز) برج متولدین دی است؛ عنصرش خاک و سیاره‌ی حاکمش زحل.
- برج دلو Aquariusبرج دلو (آبریز) برج متولدین بهمن است؛ عنصرش باد و سیاره‌ی حاکمش زحل.
- برج حوت Piscesبرج حوت (ماهی) برج متولدین اسفند است؛ عنصرش آب و سیاره‌ی حاکمش مشتری.
ستاره‌های پرنور
پرنورترین ستاره‌های آسمان شب با نام‌های فارسی و عربی کهن، و خوشه‌ی پروین.
- شباهنگ Siriusدرخشان‌ترین ستاره‌ی آسمان شب؛ همان تیشتر اسطورههای ایرانی، ایزد باران.
- سهیل Canopusدومین ستاره‌ی پرنور آسمان؛ ستارهای جنوبی که در شعر فارسی نماد کمیابی و مبارکی است.
- رجل قنطورس Alpha Centauriنزدیک‌ترین سامانهی ستارهای به خورشید؛ سه ستاره در فاصلهی حدود ۴٫۴ سال نوری.
- سماک رامح Arcturusدرخشان‌ترین ستاره‌ی آسمان شمالی؛ غولی نارنجی که با ادامهی دستهی ملاقهی دب اکبر پیدا میشود.
- نسر واقع Vegaستاره‌ی آبیسفید تابستان و یکی از سه رأس مثلث تابستانی.
- عیوق Capellaستاره‌ی زرد پرنور زمستان؛ در واقع دو غول زرد که هر ۱۰۴ روز یک بار به دور هم میچرخند.
- رجل الجبار Rigelپای شکارچی؛ ابرغولی آبی که دهها هزار برابر خورشید نور میدهد.
- شعرای شامی Procyonیکی از نزدیک‌ترین ستاره‌های پرنور و یک رأس مثلث زمستانی.
- آخرالنهر Achernarانتهای رود آسمانی؛ از پهنترین ستاره‌های شناختهشده به خاطر چرخش بسیار تندش.
- ابط الجوزا Betelgeuseشانهی سرخ شکارچی؛ ابرغولی که روزی به شکل ابرنواختر منفجر میشود.
- نسر طائر Altairعقاب پرنده؛ ستارهای نزدیک و تندچرخ و یک رأس مثلث تابستانی.
- دبران Aldebaranچشم سرخ گاو؛ غولی نارنجی که به دنبال خوشه‌ی ثریا میآید.
- قلب العقرب Antaresقلب سرخ کژدم؛ ابرغولی که نامش یعنی «رقیب مریخ».
- سماک اعزل Spicaخوشه‌ی گندم در دست دوشیزه؛ دو ستاره‌ی داغ که هر چهار روز یک بار به دور هم میچرخند.
- رأس التوأم مؤخر Polluxسر یکی از دو قلوها؛ نزدیک‌ترین غول به خورشید که سیاره‌ای به دورش کشف شده است.
- فم الحوت Fomalhautدهان ماهی جنوبی؛ ستاره‌ی تنهای آسمان پاییز با یک قرص غبار پیرامون خود.
- ذنب Denebدم قو؛ یکی از پرنورترین ستاره‌های شناختهشده و رأس سوم مثلث تابستانی.
- قلب الاسد Regulusقلب شیر؛ ستارهای تقریباً روی مسیر خورشید که ماه اغلب از جلویش میگذرد.
- ستاره‌ی قطبی Polarisستارهای که تقریباً ثابت در شمال میماند و قرنها راهنمای جهتیابی بوده است.
- ثریا Pleiadesخوشه‌ی پروین؛ مشهورترین خوشه‌ی ستارهای آسمان و از پرتکرارترین تصویرهای شعر فارسی.
صورت‌های فلکی
صورت‌های فلکی مشهور بیرون از منطقةالبروج و راه پیدا کردنشان در آسمان ایران.
- جبار Orionشکارچی آسمان زمستان؛ شناختهشدهترین صورت فلکی با کمربند سهستارهای و سحابی جبار.
- دب اکبر Ursa Majorخرس بزرگ؛ صورت فلکی هفت‌اورنگ که دو ستارهاش راه ستاره‌ی قطبی را نشان میدهند.
- دب اصغر Ursa Minorخرس کوچک؛ صورت فلکی ستاره‌ی قطبی که در تمام سال در آسمان شمالی میماند.
- ذات الکرسی Cassiopeiaملکهی بر تخت؛ صورت فلکی W شکل آسمان شمالی، روبهروی دب اکبر.
- ماکیان Cygnusقوی پرندهی راه شیری؛ صلیب شمالی و خانهی ستاره‌ی ذنب.
- شلیاق Lyraچنگ آسمانی؛ صورت فلکی کوچکی با ستاره‌ی پرنور نسر واقع و سحابی حلقه.
- عقاب Aquilaعقاب آسمان تابستان؛ صورت فلکی نسر طائر در کنار راه شیری.
- برساوش Perseusقهرمانی با سر مدوسا؛ صورت فلکی ستاره‌ی چشمکزن غول و بارش شهابی برساوشی.
- امرأة المسلسله Andromedaشاهزادهی زنجیری؛ صورت فلکی دورترین چیزی که با چشم غیرمسلح دیده میشود.
- فرس اعظم Pegasusاسب بالدار؛ صورت فلکی «مربع بزرگ» آسمان پاییز.
- کلب اکبر Canis Majorسگ شکارچی؛ صورت فلکی شباهنگ، درخشان‌ترین ستاره‌ی آسمان شب.
- کلب اصغر Canis Minorسگ کوچک؛ صورت فلکی کوچکی که تقریباً فقط دو ستاره دارد.
- ارابهران Aurigaارابهران؛ پنجضلعی ستاره‌ها با عیوق زرد در گوشهی آن.
- عوّا Boötesگاوران؛ صورت فلکی بادبادکشکل با سماک رامح نارنجی.
- صلیب جنوبی Cruxکوچک‌ترین صورت فلکی آسمان و نماد آسمان نیمکرهی جنوبی.
- قنطورس Centaurusنیمهانسان نیمهاسب؛ صورت فلکی نزدیک‌ترین ستاره‌ها به خورشید.
- تنین Dracoاژدهای آسمان شمالی که دمش میان دو خرس پیچ میخورد و روزگاری ستاره‌ی قطبی داشت.
- جاثی Herculesقهرمان زانوزده؛ صورت فلکی بزرگ تابستانی با درخشان‌ترین خوشه‌ی کروی آسمان شمالی.
تبلیغ