F-Droid 2.0 عرضه شد؛ بزرگ‌ترین به‌روزرسانی در یک دهه گذشته

برای بیش از یک دهه، F-Droid نقطه اتکای کاربران علاقه‌مند به نرم‌افزارهای آزاد و متن‌باز در اکوسیستم اندروید بوده است؛ اما رابط کاربری قدیمی و برخی روندهای دست‌وپاگیرش همیشه محل بحث بودند. حالا، پس از بیش از یک سال کار و ۱۴ نسخه آزمایشی، تیم توسعه‌دهنده این پروژه، F-Droid 2.0 را معرفی کرده است. این فقط یک تغییر ظاهری نیست؛ بزرگ‌ترین بازنگری در ده سال گذشته است که از پایه با استانداردهای مدرن اندروید بازنویسی شده تا هم برای کاربران تازه‌کار جذاب باشد و هم نیازهای کاربران قدیمی را بهتر برآورده کند.

طراحی مدرن و تجربه کاربری ساده‌تر

اولین چیزی که در برخورد با F-Droid 2.0 جلب‌توجه می‌کند، طراحی کاملا جدید آن است. این اپلیکیشن از ابتدا با Jetpack Compose، جعبه‌ابزار استاندارد فعلی برای ساخت رابط کاربری اندروید، بازنویسی شده است. این تغییر نه‌تنها باعث روان‌تر شدن و پاسخ‌گویی بهتر اپ می‌شود، بلکه آن را با اصول Material Design هم‌راستا کرده و حس آشنا و یکپارچه‌تری به کاربران اندروید می‌دهد.

ساختار ناوبری ساده: نوار پایینی شلوغ که قبلا پنج آیکون داشت، حالا به سه بخش اصلی و روشن تقلیل یافته است:

• Discover (کشف): برای گشتن و پیدا کردن اپلیکیشن‌های جدید.
• Search (جست‌وجو): برای یافتن سریع اپ‌های خاص.
• My Apps (اپ‌های من): برای مدیریت اپ‌های نصب‌شده، به‌روزرسانی‌ها و رفع مشکلات.

تنظیمات و قابلیت اشتراک‌گذاری Nearby هنوز با یک ضربه از نوار بالایی در دسترس هستند، اما دیگر فضای ارزشمند ناوبری اصلی را اشغال نمی‌کنند.

کشف اپلیکیشن‌های متن‌باز، آسان‌تر از همیشه

یکی از اهداف اصلی این به‌روزرسانی، کمک به کاربران برای یافتن راحت‌تر نرم‌افزارهای آزاد مرتبط با نیازشان بوده است. با رشد اکوسیستم F-Droid به هزاران اپلیکیشن، این نیاز بیش از پیش احساس می‌شد.

صفحه Discover بازطراحی شده: این صفحه حالا نه‌تنها اپ‌های تازه اضافه‌شده و به‌روزرسانی‌شده، بلکه محبوب‌ترین اپ‌های دانلودشده از مخزن را نیز نمایش می‌دهد تا راه‌های بیشتری برای کاوش پیش‌روی کاربر بگذارد.

دسته‌بندی‌های مفصل و هوشمند: سیستم دسته‌بندی به‌صورت چشمگیری گسترش و اصلاح شده است.

• دسته‌بندی‌های تخصصی: به‌جای تعداد معدودی دسته‌بندی کلی، حالا دسته‌بندی‌های تخصصی‌تری مانند VPN، فایروال، مدیران رمز عبور و ابزارهای ناوبری وجود دارد. به‌عنوان مثال، دسته «بازی‌ها» خود به ۱۷ ژانر مختلف مانند اکشن، پازل و استراتژی تقسیم شده است.
• دسته‌بندی‌های فرادسته (Meta Categories): برای سهولت در پیمایش میان این دسته‌بندی‌های زیاد، در صفحه Discover گروه‌های بالاتری تعریف شده‌اند که دسته‌های مرتبط را کنار هم جمع می‌کنند.

جست‌وجو و فیلتر کردن قدرتمند

جست‌وجوی هوشمند: موتور جست‌وجوی F-Droid 2.0 حالا نه‌تنها نام اپ‌ها، بلکه توضیحات، دسته‌بندی‌ها و حتی محتوای ترجمه‌شده را نیز جست‌وجو می‌کند. این یعنی می‌توانید اپلیکیشنی را بر اساس کاری که انجام می‌دهد پیدا کنید، نه صرفا نامش. پشتیبانی از جست‌وجو به زبان‌های چینی، ژاپنی و کره‌ای نیز به‌طور قابل‌توجهی بهبود یافته است.

فیلترهای پیشرفته و قابل‌ترکیب: حالا می‌توانید لیست طولانی اپ‌ها را با معیارهای مختلف مانند دسته‌بندی، سازگاری با دستگاه یا وجود «قابلیت‌های ضد» (Anti-Features) — مثل وابستگی به سرویس‌های غیرآزاد — فیلتر کنید. مثلا می‌توانید فقط «بازی‌های اکشن» سازگار با دستگاه خود را ببینید که به خدمات شبکه غیرآزاد وابسته نیستند.

تجربه نصب و به‌روزرسانی روان‌تر

شاید یکی از ملموس‌ترین بهبودها برای کاربران عادی، تسهیل فرآیند نصب و به‌روزرسانی باشد. برای سال‌ها، تجربه کلیک روی «نصب» در F-Droid به‌دلیل محدودیت‌های اندروید، چندمرحله‌ای و کندتر از فروشگاه‌های پیش‌فرض بود. به‌گزارش How-To Geek، با تغییرات جدید اندروید و APIهای مربوط به نصب، فروشگاه‌های اپ می‌توانند تجربه نصب و به‌روزرسانی خودکار و روان‌تری ارائه دهند.

F-Droid 2.0 از قابلیت‌های جدید سیستم‌عامل استفاده کرده و یک نصب‌کننده یکپارچه برای همه نصب‌ها پیاده‌سازی کرده است. این نصب‌کننده از API جدید «پیش‌تایید» اندروید بهره می‌برد. در نتیجه، در دستگاه‌های سازگار، کاربر بلافاصله پس از تصمیم به نصب یک اپ، می‌تواند تایید نهایی را انجام دهد، نه اینکه پس از دانلود کامل منتظر تایید دوم بماند. این تجربه را به چیزی که فروشگاه پیش‌فرض اندروید ارائه می‌دهد، بسیار نزدیک‌تر کرده است.

به‌روزرسانی خودکار: به‌طور پیش‌فرض، F-Droid 2.0 به‌صورت خودکار اپ‌ها را بررسی و به‌روز می‌کند. اگر کاربر کنترل دستی بیشتری بخواهد، گزینه‌های دقیق و دستی همچنان در منوی سه‌نقطه صفحه «اپ‌های من» در دسترس است. حرکت «کشیدن برای تازه‌سازی» (Pull-to-refresh) برای بررسی به‌روزرسانی‌ها حذف شده، زیرا اپ حالا می‌تواند در پس‌زمینه این کار را انجام دهد.

حریم خصوصی و امنیت: شفاف‌تر و به‌روزتر

F-Droid همیشه شامل ابزارهایی برای کاربران با نیازهای امنیتی بالا بوده است. در نسخه ۲.۰، این بخش‌ها به‌روز و ساده‌سازی شده‌اند.

تنظیمات Tor: پشتیبانی از Tor برای اتصال شبکه‌ای بازنویسی شده است. تنظیمات قدیمی «استفاده از Tor» به تنظیمات عمومی «پراکسی» مهاجرت داده می‌شود و Tor VPN به‌عنوان روش توصیه‌شده برای پشتیبانی آسان از Tor معرفی شده است.

قابلیت استتار (App Hiding): این قابلیت که قبلا F-Droid را به شکل یک ماشین‌حساب ساده درمی‌آورد، ساده‌سازی شده تا محدودیت‌هایش برای کاربر شفاف باشد. در طراحی جدید، فقط آیکون و نام اپ تغییر می‌کند. این به کاربران هشدار می‌دهد که F-Droid همچنان در تنظیمات «اپ‌ها» قابل مشاهده خواهد بود و در یک بررسی دقیق فنی قابل‌تشخیص است. هدف این است که کاربران درک واقع‌بینانه‌ای از میزان محافظت این ویژگی داشته باشند.

یک ویژگی حذف‌شده: قابلیت پاک‌کردن کامل اپ‌ها در پاسخ به یک تریگر (مثل اپ Ripple) به‌دلیل نیاز به نگهداری بسیار تخصصی و کاربران محدود، در این نسخه حاضر نیست. تیم توسعه اعلام کرده که در حال ارزیابی برای بازگرداندن آن در آینده است و از کاربران وابسته به این ویژگی خواسته تا بازخورد خود را ارائه دهند.

زیرساخت فنی نو برای جذب مشارکت‌کنندگان جدید

بسیاری از بهبودهای پشت‌صحنه با هدف کاهش هزینه نگهداری و سهولت مشارکت توسعه‌دهندگان جدید انجام شده است.

• بازنویسی با Kotlin: تمام کد جدید با Kotlin، زبان استاندارد توسعه اندروید امروزی، نوشته شده است. این کار مشارکت توسعه‌دهندگان آشنا با اکوسیستم مدرن اندروید را آسان‌تر می‌کند.
• پایان پشتیبانی از Android 6: برخی از ابزارهای جدید به اصلاحاتی در خود سیستم‌عامل اندروید وابسته هستند. یکی از این اصلاحات در اندروید ۷ اضافه شده و به همین دلیل، F-Droid 2.0 از اندروید ۷ به بالا پشتیبانی می‌کند. نسخه‌های قدیمی‌تر F-Droid همچنان روی نسخه‌های قدیمی‌تر اندروید کار خواهند کرد.
• حذف پشتیبانی موقت از افزونه Privileged Extension (FPE): این افزونه در حال حاضر توسط نسخه ۲.۰ پشتیبانی نمی‌شود. تمرکز توسعه بر پشتیبانی کامل از نصب‌کننده «Session» اندروید بوده که به F-Droid اجازه می‌دهد به‌روزرسانی‌های پس‌زمینه را بدون نیاز به FPE انجام دهد.

نقش جامعه و آینده پروژه

F-Droid 2.0 نتیجه یک تلاش جمعی بزرگ است که با حمایت مالی سازمان‌هایی مانند NLnet، صندوق فناوری باز (OTF)، NGI و مؤسسه Calyx و همچنین کمک‌های داوطلبانه هزاران کاربر در قالب تست، ترجمه، گزارش باگ و ارائه ایده ممکن شده است. یک بازرسی امنیتی مستقل نیز توسط آزمایشگاه امنیتی OTF روی این نسخه انجام شده است.

توسعه‌دهندگان اعلام کرده‌اند که این پایان راه نیست، بلکه آغاز فصل جدیدی است. به‌روزرسانی به‌تدریج و در چند هفته آینده برای کاربران منتشر می‌شود. از جمله حوزه‌های در حال توسعه، بازطراحی قابلیت Nearby برای اشتراک‌گذاری مستقیم اپ بین دستگاه‌ها است که هنوز در نسخه اولیه ۲.۰ حاضر نیست، اما مراحل فعال توسعه را می‌گذراند.