آیفون ۱۸ پرو با دیافراگم متغیر عرضه شد؛ پایان سلطه‌ی نرم‌افزار بر بوکه؟

یک عکس ساده از یک برگ خشک در حال پیچیدن برای لنس اولانوف از TechRadar کافی بود تا اثر بزرگ‌ترین آپدیت دوربین آیفون ۱۸ پرو را باور کند. او از یک سوژه دو عکس گرفت: یکی با حالت پرتره (Portrait Mode) و دیگری با دیافراگم متغیر (Variable Aperture) روی بازترین حالت یعنی f/1.48. در عکس نرم‌افزاری، ساقه‌ی برگ تقریبا محو شده بود؛ اما در عکس سخت‌افزاری، برگ کامل و طبیعی در فوکوس بود و تاری پس‌زمینه را دیافراگم فیزیکی ایجاد می‌کرد، نه الگوریتم. همین تفاوت، قلب ماجرای نسل هجدهم آیفون‌های پرو است: بازگشت اصول عکاسی کلاسیک به دنیای موبایل.

دیافراگم متغیر چیست و چرا مهم است؟

برای درک اهمیت این قابلیت، به چشمان خود فکر کنید. وقتی مردمک چشم باز است (مثل شرایط کم‌نور)، نور بیشتری وارد می‌شود اما عمق میدان کم می‌شود و فقط اشیای نزدیک واضح‌اند. وقتی چشم‌ها را ریز می‌کنید (مثل نگاه کردن در آفتاب)، نور کمتری وارد می‌شود اما عمق میدان بیشتر می‌شود و وضوح در سراسر صحنه بالاتر می‌رود. دیافراگم دوربین دقیقا همین نقش را دارد. عدد f پایین‌تر (مثل f/1.48) یعنی دیافراگم بازتر، نورگیری بیشتر و بوکه قوی‌تر. عدد f بالاتر (مثل f/4.0) یعنی دیافراگم بسته‌تر، نورگیری کمتر و وضوح بیشتر در کل کادر.

تا پیش از این، آیفون‌ها برای ایجاد بوکه در عکس‌های پرتره کاملا به نرم‌افزار متکی بودند. حالا آیفون ۱۸ پرو و پرو مکس یک دیافراگم فیزیکی متغیر روی لنز اصلی ۴۸ مگاپیکسلی دارند. این دیافراگم از تیغه‌های بسیار نازک قفل‌شونده تشکیل شده که با باز و بسته شدن روی هم می‌لغزند. به‌گزارش TechRadar، در نور مناسب حتی می‌توان حرکت این تیغه‌ها را دید.

محدوده و دسترسی: این دیافراگم چهار حالت فیزیکی ثابت دارد: f/1.48، f/1.8، f/2.8 و f/4.0. البته محدوده‌ی آن به وسعت دوربین‌های DSLR (مثلا f/11) نیست، اما برای یک گوشی دستاورد مهمی است. این قابلیت به‌طور خودکار فعال می‌شود و کاربران حرفه‌ای می‌توانند از طریق منوی جدید «Pro Controls» در اپلیکیشن دوربین، آن را دستی تنظیم کنند. لنزهای تله‌فوتو ۴۸ مگاپیکسلی و اولترا‌واید ۴۸ مگاپیکسلی همچنان دیافراگم ثابت دارند (به‌ترتیب f/2.8 و f/2.2).

مقایسه‌ی بوکه سخت‌افزاری و نرم‌افزاری: کدام بهتر است؟

نتیجه‌ی حضور دیافراگم متغیر، انتخابی واقعی‌تر و پیش‌بینی‌پذیرتر برای عکاس است. تایلر استالمن، عکاس حرفه‌ای، در بررسی خود برای 9to5Mac می‌گوید اضافه شدن این قابلیت «یک گام در مسیر تبدیل آیفون به یک دوربین جدی» است.

بوکه نرم‌افزاری (حالت پرتره): همچنان قوی‌ترین و کنترل‌شده‌ترین تاری پس‌زمینه را می‌سازد و کاربر می‌تواند میزان آن را قبل یا بعد از عکاسی تغییر دهد. اما چون یک اثر محاسباتی است، گاهی در تشخیص لبه‌های پیچیده (مثل فاصله‌ی بین دسته‌ی عینک و سر فرد یا ساقه‌ی یک برگ پیچیده) اشتباه می‌کند و بخش‌هایی از سوژه را ناخواسته محو می‌کند. همچنین، بوکه پیش‌فرض ممکن است حس جداافتادگی سوژه از محیط را ایجاد کند.

بوکه سخت‌افزاری (دیافراگم متغیر): طبیعی‌تر و قابل‌اعتمادتر است. مانند دوربین‌های کلاسیک، تاری پس‌زمینه را اپتیک و دیافراگم ایجاد می‌کنند، نه الگوریتم، و انتقال بین سوژه‌ی واضح و پس‌زمینه‌ی محو نرم‌تر و بدون خطاهای پردازشی است. همان‌طور که تجربه‌ی اولانوف نشان داد، جزئیات ریز سوژه بهتر حفظ می‌شوند.

دیگر تغییرات کلیدی آیفون ۱۸ پرو

با اینکه ظاهر کلی تقریبا تغییر نکرده، زیر پوست دستگاه اتفاقات مهمی افتاده است:

سخت‌افزار و عملکرد: این نسل به تراشه‌ی ۲ نانومتری A20 Pro و سیستم خنک‌کننده‌ی محفظه‌ی بخار (Vapor Chamber) جدیدی مجهز است که سه برابر بزرگ‌تر شده و به‌گفته‌ی اپل، تا ۴۰ درصد پایداری عملکرد را بهتر می‌کند. باتری هم ارتقا یافته و آیفون ۱۸ پرو مکس تا ۴۵ ساعت پخش ویدیو دوام می‌آورد. شارژ سریع USB-C نیز بهبود یافته و با آداپتور ۶۰ وات، فقط ۱۵ دقیقه برای رسیدن به ۵۰ درصد شارژ کافی است.

کنترل‌های حرفه‌ای (Pro Controls): علاوه بر دیافراگم، حالا می‌توانید سرعت شاتر، تراز سفیدی و هیستوگرام را مستقیم در اپلیکیشن دوربین ببینید و تنظیم کنید. این ابزارها در کنار دیافراگم متغیر، کنترل خلاقانه‌ی بیشتری به عکاسان می‌دهند.

استایل‌های عکاسی (Photographic Styles): اکنون کنترل‌های «بافت» و «دانه» اضافه شده‌اند. استالمن در بررسی خود به سه افکت جدید اشاره می‌کند: Soft Skin که جزئیات پوست را به‌طور ظریف کم می‌کند، Glow که جلوه‌ای پخش‌شده شبیه فیلتر میست می‌دهد، و Film که دانه‌بندی و هاله‌ای (Halation) شبیه فیلم‌های قدیمی اضافه می‌کند.

تغییرات ظاهری و قیمت: رنگ‌های جدید بورگوندی و یخچال (آبی روشن) اضافه شده‌اند. استالمن به عکاسان حرفه‌ای توصیه می‌کند برای جلوگیری از انعکاس رنگ بدنه در عکس‌هایی که از پشت شیشه گرفته می‌شود، سراغ رنگ‌های سیاه یا بورگوندی بروند. داینامیک آیلند هم باریک‌تر شده است. قیمت‌ها افزایش یافته و آیفون ۱۸ پرو و پرو مکس به‌ترتیب از ۱۱۹۹ و ۱۲۹۹ دلار (با حافظه‌ی ۲۵۶ گیگابایت) عرضه می‌شوند.

آینده‌ی عکاسی موبایل و یک سؤال بزرگ

دیافراگم متغیر در آیفون ۱۸ پرو مرز بین دوربین‌های سنتی و موبایل را کمرنگ‌تر می‌کند و به عکاسان کنترل فیزیکی و طبیعی‌تری روی نور و عمق میدان می‌دهد. بااین‌حال، محدودیت‌های ذاتی سنسور کوچک موبایل و این‌که فقط لنز اصلی چنین دیافراگمی دارد، نشان می‌دهد این تازه شروع راه است. همان‌طور که اولانوف اشاره می‌کند، تصور کنید اگر لنز تله‌فوتو هم این قابلیت را داشت، چه گزینه‌های خلاقانه‌ای باز می‌شد. پاسخ به این‌که «بوکه‌ی واقعی سخت‌افزاری بهتر است یا بوکه‌ی کنترل‌شده‌ی نرم‌افزاری؟» به سلیقه و نیاز عکاس بستگی دارد؛ اما حالا برای اولین بار در آیفون، حق انتخاب واقعی وجود دارد.